વિવર્તનની ભાત (diffraction pattern) જોવા માટેના સૌથી સરળ પ્રયોગોનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. રેઝર બ્લેડનો પ્રયોગ: બે રેઝર બ્લેડને એવી રીતે ગોઠવો કે તેમની ધાર એકબીજાને સમાંતર અને ખૂબ નજીક હોય,જેથી એક સાંકડી સ્લિટ બને. જ્યારે તમે આ સાંકડી સ્લિટમાંથી દૂર રહેલા બલ્બના ફિલામેન્ટને જુઓ છો,ત્યારે પ્રકાશના વિવર્તનને કારણે ફિલામેન્ટની આસપાસ પ્રકાશિત અને અપ્રકાશિત (તેજસ્વી અને અંધારી) પટ્ટીઓ જોવા મળે છે.
$2$. આંગળીઓનો પ્રયોગ: તમારી આંગળીઓને એકબીજાની ખૂબ નજીક લાવો અને તેમની વચ્ચેની સાંકડી જગ્યામાંથી દૂરના પ્રકાશના સ્ત્રોતને જુઓ. તમને વિવર્તનની ભાત જોવા મળશે.
$3$. ખાદીના કપડાનો પ્રયોગ: ખાદીના ઝીણા વણાટવાળા કપડાના ટુકડામાંથી દૂરના બલ્બને જુઓ. કપડાના રેસા વિવર્તન ગ્રેટીંગ તરીકે કામ કરે છે,અને તમને પ્રકાશના સ્ત્રોતની આસપાસ તેજસ્વી અને અંધારી પટ્ટીઓ જોવા મળશે.
$4$. પિનહોલનો પ્રયોગ: સોડિયમ લેમ્પ જેવા એકવર્ણી પ્રકાશના સ્ત્રોતની સામે એક નાનકડું છિદ્ર (પિનહોલ) ધરાવતો અપારદર્શક પડદો મૂકો. જ્યારે પ્રકાશ આ પિનહોલમાંથી પસાર થઈને દૂરના પડદા પર પડે છે,ત્યારે તમને તેજસ્વી અને અંધારી પટ્ટીઓ ધરાવતી વિવર્તનની ભાત જોવા મળે છે.

Explore More

Similar Questions

$a$ પહોળાઈ ધરાવતી સ્લિટને $650 \ nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકરંગી પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. જ્યારે પ્રથમ અધિકતમ $30^\circ$ ના વિવર્તનકોણે રચાય ત્યારે $a$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?

એક-સ્લિટ વિવર્તન ભાત (single-slit diffraction pattern) માં મધ્યસ્થ અધિકતમની નજીકના પ્રથમ ન્યૂનતમ માટે,સ્લિટની ધાર અને સ્લિટના મધ્યબિંદુમાંથી આવતા હ્યુગેન્સના તરંગો વચ્ચેનો કળા તફાવત કેટલો હોય?

પ્રકાશનું એક સમાંતર એકવર્ણી કિરણપુંજ એક સાંકડી સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે. આપાત કિરણની દિશાને લંબ રૂપે મૂકેલા પડદા પર વિવર્તનની ભાત રચાય છે. વિવર્તન ભાતના પ્રથમ ગૌણ મહત્તમ (first maximum) માટે સ્લિટની ધાર પરથી આવતા કિરણો વચ્ચેનો કળા તફાવત કેટલો હશે?

વિવર્તન ભાતમાં મધ્યસ્થ અધિક્તમનો કોણીય ફેલાવો . . . . . . પર આધાર રાખતો નથી.

તરંગલંબાઈ $\lambda$ ધરાવતું સમતલ તરંગ અગ્ર $b$ પહોળાઈની એક સ્લિટ પર આપાત થાય છે. ગૌણ મહત્તમ (secondary maximum) માટે કોણીય પહોળાઈ કેટલી છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo